Çil Çirayên Îslam Ji Mela 'Ebdulkerîmê Muderrîs

Çil Çirayên Îslam  Ji Mela 'Ebdulkerîmê Muderrîs

Wergeran ji Soranî: Mamoste Soran

Mela 'Ebdulkerîmê Muderrîs “1900-2005” Alimek navdarê Kurd e. Wî bi dehan Kitêb telîf kiriye. Bi hezaran feqî li ber destê wî rabûne û xizmeta îman û Qur’anê kirine. Seyda demeke dirêj wek muftîyê Bexda bo ‘ilm û ‘irfanê xizmet kirriye. Digel zimanê ‘Erebî û Farisî bi Kurdî jî gelek berhemên wî hene.

Berhemeke Seyda bi navê “Çil Çirayên Îslam” heye ku di ware hedîsan de bo zarokan wek nesîhetname hatiye te’lîfkirin. Ev berhem wek ‘Erbeîn” ji şerha çil hedîsan pêk hatiye û digel çarîneke Mewlana Camî bi çarîneke Seyda dawî lê hatiye. Emê li vir wek rêzenivîs wergera wê ya ji Soranî teqdîmî xwendevanên Kelha Amed bikin.

Bîsmîllahîrehmanîrehîm

Piştî pêşkeşkirina hemd û sena û selat û selam, daxwaza min ev e ji ber ku Hezretî Muhemmed (s) ferman kiriye: “Her musulmanê ku çil hedîs ji hedîsên min ezber bike û bigehînit musulmanan, ez dê di roja qiyametê de şefa'etê bo wî bikim” Herwiha dîsa ferman kiriye: “Xwudayê mezin ez şandime ji bo ku ez rewişt û exlaqê baş li dinyayê temam bikim.” Ji ber vê sedemê êdî min jî çil hedîs ji hedîsên rewişt û exlaqî hilbjart û li gor rê û rêçikê min me'nayê wan beyan kir û tefsîl dayê.

Ji ber ku Mewlana Camî Xwudê rehma xwe lê bike li ser her hedîsek ji wan du beytê farisî danane, min jî wek dûbare û pêvek du beyt bi zimanê kurdî nivîsandin. Da ku zarokên musulman wan hedîsan ezber bikin û dilê wan bi nûra me'na wan hedîsan ronî bibe.

Min ev deftera mumbarek bi navê “Çil Hedîsê Pêxember (s) wek Çil Çirayê Îslam” binav kir. Tewekul her bi Xweda ye. Alîkar jî her ew bi xwe ye.

Hedîsa Yekem: Xeyrunnasî enfe'ehum lî-nnasî

Wate: Baştirîn û  qenctirînê însanan her ew însan e ku mifa û qezanca wî zêdetir be ji bo xelkê. Îcar wesîleya mifagihandina bi xelkê çar tişt in:

1. Mifagihandina leşî ye: Yanî; pêwiste ku mirovê musulman bi bedena xwe her xizmetek bo wî bigunce û wê xizmetê ji bo musulmanan bike. Weke xizmet û tedawîkirina nexweşan, destgirtina koran, şarezayîkirina xerîban, av û nandayina ji bo hevalan.

2. Desthelatî û îqtîdar: Yanî; eger îmkana mirov hebe û ji destê mirov bê pêwîste li ser mirov, madam ku mirovekî alîgirê heqê ye û bi hurmet e, hewl bide bi vî şeref û hurmeta xwe vê mifayê bigehîne musulmanan. Eger feqîr û jarek hawara xwe ji bo wî bibet, pêwîste ew wî rizgar bike. Eger ew hewcêya karekî bû, pêwîste karek ji bo wî peyda bike û wî li ser wezîfekî dabimezrîne. Eger ji bo karekî pere ji wî ra lazim bû, pêwîste biçe cem kesekî paredar û pare bo wî peyda bike.

3. Mal: Mal emanetek îlahî ye bo mirov. Eger serweta mirovî hebe lazime di despêkê de her heqekî şer'î li sere wî heqqî bide kesên musteheq. Pişt ra wî her kesekî muhtac dî, li gorî taqeta xwe malê xwe bo wî serf bike. Bi kurtasî lazime kesê maldar malê xwe bo silayê rehm û bexşîşa bo qewm û xizman, qincîya digel cînaran, serperiştîya yetîm û sêwîyan, cih vekirina ji bo xerîban, hurmetgirtina mêvanan, avakirina mizgeft û mekteb û pir û xestexanan xerc bike.

4.'Îlm: Pêwîste her kesê ku 'îlmeka wî yê dînî weyaxud dinyewî hebe, lazime ew kes bêkêmasî û bêteqsîr 'îlmê xwe nîşanê musulmanan bide. Bi taybet bi kesên ku ehlê îstî'dad in û şayeste ne. Lewra derece û merteba mirovî ji layê Xudayê mezin ve li gorî zêde mifagihandina wî xelkê berz dibe bi bal merteba alayî îllîyîn ve. 

Di vê babetê ku me beyan kir Mewlanayê Camî gotîye:

این كە پرسی كە بهترین كس كیست

گویم از قول بهترین كسان

بهترین كس كسی بود كە ز خلق

بیش باشد بە خلق نفع رسان

Min jî gotîye:

Ger deprisî le çatirîn beşer

Kê ye lem 'alema, be nessî xeber

Çatirîn beşer kesêke ke wa

Nef'î zortir bida be new'î beşer

 


Ê Berê JI GOTINÊN PÊŞIYAN
Ê Li Pey JI WEŞANKARÊ KELHAAMED

Şîroveyên ku tên nivîsandin ne nerîn û fikrên me ne û bi tu awayî me temsîl nakin. Berpirsiyarê şîroveyan kesên ku şîroveyê dike ye.