BijarteGiştîYusuf ArîfogluQıcanê Adıri Xorti Ma Eşti Adırê Marksizmi

Kuçeyi Diyarbekiri a roc venguwart bi. Biyê çend dıkanan derebeyê hemı dıkanan onciyayebi. Kam, cede u kuçeyan ra bıviyertên ra vatên belka şarê Diyarbekiri bar kerdo şiyo; labelê hına nibi. Ê serran tıkê insani bı nameyê mıcadeleya azadi veciyaybi kuyan sera. Goya, qey şarê xu sare vedartbı; labelê dewlet ra zaf zırar denê şarê xu ri. Merdumanê dindaran ri tehemul nikerdên, bı mehnayê boykoti dıkani denê qefılnayiş, talebeyi mekteban ra men kerdên. Kam zi ıni çiyi qebul nikerdên ya tera pereyi guretên, ya denê barkerdış ya zi kıştên. Şar, bênateyê dı adıran dı mendıbı.

Orhan, zey her roci nıştıbı motosikleta xu, keye ra veciyabı u kuçeyanê Diyarbekiri dı gêrenê. Wext cedeyê Nukhet Coşkun ra şiyên çı bıvino. Apê ey Heci Selim’i dıkanê xu kerdo a u biyê dıkanê ey cayo zi akerdı çini bı. Zêrra ey, apê ey ri veyşa. Motora xu sera hem yari, hem rehm ra vengda Heci Selim’i:

  • Apo, tı çıra dıkanê xu niqefılnayo. Bıon, eka yeni dıkanê tu veşneni. Tı guna yê, dıkanê xu bıqefıln!

Heta o roc, eleqeya Orhan u tu fıkır u ideoloji çinbi. Orhan, xu ri nanê xu dıma şiyên u rê rê zi embazanê xu ê mehla dı amen tica u mıhabet kerdên. Hayeyê Orhan’i çina ki polosi hê ey dıma yi. Seni ku, polosi vineni yo xort ho motosiklet romeno u Heci Selim’i ra vano, ‘Dıkanê xu bıqefıln!’ cad pê telsiz xeber dani a yona ekib. Ekiba bin, nışka ra verê Orhan gena, oniyena şınasnameyê ey ra u ey gena bena nezaret. Orhan, seni nışt wesayitê polosan, ay paskuli kam dayi puri, polosan çıra ey ri neng çineni nizana. Ey sekerdo, çı zırar dayo kami, ıni polosi ey ra çı wazeni? Ay zi fam nikerdıbi. Teyna poloso zey koro tera vatên:

  • Wılên lacê k… tı kam ê? Tı insanan tehdit kenê, kam emır dayo, tı nameyê kam ra hereket keni? Ma tu dı ni astı ni puestı verdêni, tı bızani roc çı wext o, şew çı wext a?

Heta qeraqol, zereyê wesayit dı ıni persi ameyi persayiş u nengi ameyi çinayiş. Orhan, riser ravısnayebı. Heta qeraqol, kamci cede u kuçe ra şiyi a zi nizana. Wext, resayi qeraqol dı polosi lezalez koti bınê çenganê ey u wı berd qata bodrumi. Uca dı kınci ey bı zor tera veti, çımi ey pê yo puet qefılna u wı kerd zıtzılıt. Orhan, hem qêrenê hem zi vatên ‘Mı sekerdo, şıma mı ra çı wazeni? Mı çiyêk nikerdo!’ hem zi şermı ver desti xu berdi xuver.

Yo polos, nışka ra da desti ey ri u va:

  • Wıllê, terorist ez asteyanê tı şıkneno. Mera ita ra tırmê tı bıveciyo, tı milet tehdit keni he. Hele bıoniyên çiyê ey zi seni şiyeno ti.

Orhan, pesa u nizana çı vaco nivaco ya zi bıbermo. Ino çı zulım o? Ini zalımi çıra ey ra baweri nikeni, goşdariya ey nikeni? Eka dadi u babiyê ey kam ra persêni sebiyo Orhan’i?

Polosan, berê yo hucre kerd a u wı tanda rizere. Orhan, fek ra gına erd ro u dıma vengê çengali ame. Ber, pey ra qefılna. Orhan, vercu nizana zereyê a hucreya tari, teng u kufın dı sebıkero. Dıma, xu da yo kuncık uca kotı miyanê ğıyalan. Bênate ra çendêk şı nişı verê hucreya ey dı yo qelabalığ vıraziya, vengi biyi zaf u berz. Berê ey pita bı a u hiri çar teni polosi koti hucreya ey. Nucık, paskul u nengi zey varani varayi ey sera. Polosan ra yoyi va:

  • Ino lacê k… berên odayê ifadeyi. Hela zey bılbıl qısêkeno yo nikeno. Eleqayê ey çina… Xora kam yeno ita vano ‘eleqayê mı çina!’ Wulên binco, ma pê goşanê xu şınawıt, tı insanan tehdit kerdên…

Orhan, berd ifadı; la ıno oda dı biyê ifadı her memelaya xırab estbi. Kam resenê cı, ey ri nengi çinên, ceyran denê çı u helıki ey tadên. Qêri u naliya Orhan her ca guretbı. Ini seni insan i? Nê nê insan niyi belka zebani yi. Nê lawı, nê qêrayiş u nê bermayiş perı nikerdên. Vengê polosan, zelıqıyabi mezg u goşanê ey:

  • Tı kam ra emır geni? Miyanê orgut dı çı feliyeti tu esti? Tı çı wext ra nat hê miyanê ıni gureyan dı? Tı çıra insanan tehdit keni? Xora ma her çi zani; la ma vani tı pê fekê xu vaci, tı zehmet nidi ma.

Orhan, çendêk va:

  • Eleqayê mın o tu kesi u orgut çini ya, ez xu ri ha gureyê xu da, o merdım apê mın o. Ez oniyawa dıkanê ey akerde yo zêrra mı ey ri veşa. Apê mı extiyar o, mı va ki wa kes zırar medo ey. Şıma mı ra baweri nikeni, şiyên apê mı ra pers bıkerên. Eger ez zur vano ez ha şıma dest dı yo. Şıma uca ra pê sekeni mı bıkerên!

Çı wext ey hına vatên, polosan piyor piya dênê ey ri u vatên:

  • Qısê meker, lacê k… Ma her çi zani, tı pê ıno cırmê xu ma xapıneni. Ya tı ita ra veciyayi tı şıni ku ya zi ma tı kışeni.

Eleqayê Orhan’i u ku çı esto? Ini polosi niyi? Çıra ey ra vani ‘Şiyero serê kuyan?’ Rê rê tıkê merdıman vatên polos u esker wazeno ki şarê ma piyor şiyero serê kuyan, ey baweri nikerdên. Tı vatên, belka ıni polosan u orgut yo ca ra emır geni ya zi ê kuyan ıni temi kerdibi u ê zi hê propagandayê inan keni. Kam heq o, kam nêheq o? Hişa Orhan’i bıbi timiyan. Orhan, des roci ra zêd nezaret u işkencı dı mend. U her roc u şewa ey ıno hal u weziyet sera bı. Wext, wı verada Orhan zey tor lerzeni u yo aste pueste mendıbı.

Orhan, tesirê nezaret u işkencı ra bıbı niweş u yo hefte nieşkiya xu bıleqno u cayê xura bıwırzo. Mehlayê Orhan dı u miyanê merdumanê ey dı çend teni bıbi orgut u kuyan ra heskerdên u ınay sera propaganda kerdên. A ki ameyê sareyê Orhan’i inan şınawıt bı. U şıbi ziyara Orhan’i. Orhan, pê ziyara inan şabı; labelê şaş zi mendıbı. Ini merdumi heta eka çırrê fekê beri ey ra niviyertibi, ey ra çırrê nivatıbı ‘Tı estê, çinê; yo derdê tu, ehtiyaciya tu esta? Eka xeyr o, sebiyo ıni keyeyê ey dı xeym gıredawa?’

Bawer, ê merduman ra bı. Wext, amên ziyara ey eğleb ey qısêkerdên. Orhan, şıkfina cı ki ıno serdarê inan o. Rocêk Bawer va ki:

  • Orhan, ez zano ma sucdar i, gereka heta eka ma tudır bıbiyen şınasi, ma ziyara tu bıkerdên. Qusurê ma meon. Eger weri ami ma ita ra pê her tım tı persayeyni u ma paşt doni tu. Wıllê derdê ma, nefsê ma niyo? Derdê ma şarê ma yo, zıwanê ma yo, heqqê ma yo. Ma qey şarê xu reheti wazeni, azadi wazeni. Belka ıno rıd ra ma fırset nidiyo persa tu bıker. Tı zi bı çımanê xu di u tı tercube kerd ına dewlet dışmenê ma wa. Ma ra hesnikena, wazena ma hemın qırbıkero. De vac, tu sekerdo inan. Tı kam ra vato ‘weta şiyero?’ Bawer bıker, a ki ameya sareyê tu ameyê sareyê ma zi. Biyê orgut u biyê kuyan tu çareyê ma çini yo. Ma yo adır finayo ta, gereka kılê ıno adıri berz bo. Xora, inan ki işkencı kerdo tu ita ra pê reheti nidani tu. İnan hewêk tu mim kerdo. Wa adırê ma dı yo kıl zi ê tu bo.

Orhan, çend roc ıni qali u işkencı ardên verê çıman. Sera fıkıryeni u ıni neni tiver. Rocêk, Bawer ra vano:

  • Mı qerarê xu dayo. İta ra pê ez zi paşt u desteg dano şıma. Polosan biela bibela ez ardo ıno hal. Mı inan ri endêk lawê kerd, la yın rına mı ra fek veranida. Madem hına wa, şıma vacê se ez zey şıma keno…

A roc ra pê Orhan, miyanê ına organizasyon dı caguret. Çıqas çend dezayanê ey ey ri şiret kerd, perı nikerd. Orhan, zereyê çend aşman dı, miyanê orgut dı ver guret u orgut wı yo mehla ri kerd serêk. Labelê orgut, hema zi Orhan ra baweri nikerdên; çunki Orhan tesirê işkencı u memeleyê polosan ra paşt dabı inan. Gereka Orhan, orgut ra zêrra heskeno ya nikeno tercube bıkerdên. Rocêk, Bawer vendeno Orhan’i u ey ra vano:

  • Orhan, ına çend aşmi ya tı hê miyanê ma dı. Orgut, tu ri zaf teşekur kena u feeliyati tu zi weşa seroktiya şıni. Labelê tı gereka ınay bızan orgut ma hemın ra bilaqeyd teslimiyet wazena. Orgut, seba teslimiyete tu yo wezife dayo tu. Gereka tı ıno wezife biyari ca.

Orhan, vercu oniyeno riyê Bawer ra u vano:

  • Orgut mı ra çı bıwazo ez çımanê xu qefılnena u ano ca.

Ino vateyê Orhan’i sera Bawer peşmıriyeno u vano:

  • Orgut vana, ‘Gereka Orhan dezeyanê xu ra Sadıq’i bıkışo. Tı zanê Sadık, Sofik o. Ini sofiki xu dindar ramocneni, dewayê din keni; labelê raşt niya. Ini verê hereketê ma dı, verê azadiya ma dı vındeni. Nameyê dewlet ra hereket keni. Dewleta faşist, ha paştê inan da. Qey, adırê dewrimê ma icab bıkero ma babiyê xu, bırayanê xu, dezayanê xu hetta nefsê xu zi ma çım ra vec!

Ino seni çiyo ki, orgut Orhan ra wazena? Orhan, seni yo insani biela biguna qetl keno ki ıno insan dezayê ey Sadıq o. Orhan, Sadıq ard verê çımanê xu: Orhan, Sadıq ra zaf heskerdên. Teyna ey nê hemı merdumanê ey Sadıq ra zaf heskerdên; çunki Sadıq, zey nameyê xu yo merdumo sadıq, raşt u dindar bı. Derdê kam bıbiyên, niweşê kam bibiyên, deynê kam bibiyên u problemê kam bibiyên hemın ra ver Sadıq şiyên, dest dênê cı. Eka inan seni vaco. Eger bıvaco mera Bawer, baweri keno cı? Ino waştışê orgut mumkin niyo? La vateyê orgut niyaro ca orgut zi ey ra baweri nikena. Miyanê fıkıran u ğıyalan dı şı ame u Bawer ra va:

  • Emrê Serokti sareyê çımanê mı sera wo; labelê ıno gure nibeno. Biyê ıno gure serokti mı ra çı wazena wa bıwazo ez cad ano ca.

Bawer, hers bı; la eşkera nikerd. Feknerm ra persa:

  • Orhan, çıra ıno gure nibeno? Tı nizanê orgut ri itiraz nibeno. Rayırê azadi itiraz nidana wera. Ez itiraz bıkeri, tı bıkeri ma seni kuweni ser. Zey tı nibena. Orgut, endêk ca dayo tu, wayir veciya tu, qimet dana tu u ına qala tı vani?

Orhan, bın ra guret u niyeta xu eşkera nikerd u va:

  • Heval, tı ğelat famkerd. Ez orgut ri biemri nikeno. Ez vano ki, şarê ma mıxatabê ma wo. Belka dezayê mı Sadıqi merg heq kerdo; labelê merdumi ma yobinan ra zaf heskeni u Sadıq ra tor zaf heskeni. Eka merdumanê ma ra çend teni rıdê mı ra orgut ra heskeni. Eger, ez dezayê xu bıkışi merdumi ma, ma ra dur kuweni u nefret keni. Orgut zi texmin mı ra ınay niwazena. Tı, serokti ra vac, ıno semed ra ıno gure nibeno, biyê ıni çı gure beno sareyê çımanê mı sera. Bıji serokti, bıji azadi.

Qala peyin weşa Bawer’i şi. Ey famkerd ki Orhan, zıxm o u tu şupe tedı çino u teyna qey menfıetê orgut ıno gure qebul nikeno. Çik nibeno, mıheqeq orgut zobina yo wezife bıdo cı.

Bad çendna rocan Bawer, rına berê Orhan’i kuwa. Orhan, Bawer guret zere u va:

  • Heval, tu xeyr ameyi!
  • Tı zi xeyr miyan dı bi. Orhan, mı vateyê tu orgut ra va. Orgut vana, temam wa zey Orhan’i bo.

Ino vate sera keyfê Orhan’i ame ca; la belu nikerd. Eceb, orgut eka ey ra çı wazena? Bawer, qala xu dewam kerd:

  • Serokti vana, wa Orhan rocê paşemeyi hela şani çarrayır dı verê mıxtariya 5 Nisan dı verê çımanê insanan dı qey azadi u adırê mıcadeleya ma benzin bıkero xu u wa adır bınan xu wa.

Ina qal sera Orhan recıfiya u xof kot zêrra ey. Ino seni yo wezife yo? Fam kerd ki orgut ey ra baweri nikerdo. Pê ıno wezife hem ceza bıdo ey hem zi ey sera propagandayê xu bıkero. Ini çiyi yo lehza zereyê ey ra viyerti. La rına, niyeta xu belu nikerd. Bawer ra va:

  • Ino gure beno? La adır bıkuwero mı, ez bıveşayi u bımıri? Ez wazeno bı vazda xu, xebata xu, heyatê xu orgut ri xızmet bıkeri. Orgut, mergê mı ra seni yo feydı pawena?

Bawer, pita wıya. La ıno wıyayiş zêrra niêsenê. Bawer va:

  • Orhan, nê nê, hına niya. La mera tı xu raşt ra niveşneni. Ma zi o wext yeni uca. Wext tı benzin kerd xu u adırgı napawa u senig kıl kot tu ma cad zey şari aw keni tu u ma adır keni hona. Meters, çik zi nibeno tu, teyna ma ıno sehne sera yo propaganda vırazeni.

Orhan, hini fam kerdıbı orgut zaf ğıdar u wehşi ya; la hewêk kotbı lapa inan. Yı wa belka ez polosan ra xelisiyayo la orgut ra xelasê ey niêsenê. Orhan, hol famkerd ki ıno gure dı yo hile esta. Cad şı dezayê xu Sadıq di u çı esto çi çino ey ra va. Sadıq, çendêk ey ri lawê kerd, şiret cı kerd la Orhan goşdariya ey nikerd. Teyna, Sadıqi ra va:

  • Ez zano, ez u tı ma zêpi nifıkıriyeni; labelê ez biyê tu zi kes ri baweri nikeno. Sıba biyor çik bıbo mı tı bızan hal u weziyet ıno yo.

Sadıq, verard şı Orhan’i ra u lew na çareye ey ra:

  • Ez Homayi ri şıkır keno ki, tı pê çımanê xu hem zulme polosna hem zi risiyayê orgut di. Inay bızan ıni wırdi heti quqla yi u emperyalisti inan sera yo hesab vırazeni. Madem hına wo, biyer ıno gureyo pis u bibın ra fekverad. Tobe, bıker. Belka Homa tu efu bıkero.

Orhan va:

  • Deza, ez heyran qurban beno. Tu mı ver meger. Mı soz dayo u çıbeno wa bıbo ez sozê xu ano ca. Eger ez mendo xora ez inan ra hesab bıpersi; la ez merdo şiyo tı bızan raşt çıta wa.

Hesıri çımanê Sadıqi ra ameyi war. Zana ki Orhan ra çı vaco feydı nikeno. U ey ra xatır waşt u şı. Sadıq, mesela çıta wa çoy ra niva la çend embazi xu temi kerdi ki va o roc uca dı bi. eger yo hedise vıraziya wa nameyê insaniyet ra mıdaxelı çı bıkeri.

Orhan, rocê paşemeyi hela şan dı ame verê mıxtariya 5 Nisan’i. Bidona benzini ey dest bi. İnsanan seni wı di, hem tersayi hem zi merak ra doruverê ey dı ameyi piser. Orhan, oniya Bawer u çend hewal zi hê miyanê qelabalığ dı yê. Bınêk zêrra ey bi serdın. Xu xu va, ‘Herhal, ıni raşta vani, wext mı adır na xuwa ê bıresê u honakerê.’ Bınê çağ polos zi ameyi. Heta ey şiyi; la Orhan qapağê bidona benzini kerd a u va:

  • Şıma, yona lıng bıerzi, ez adır nona xuwa.

Ino vateyê ey sera polosi yo lıng tepiya şiyi. La çımê inan Orhan sera bı, gêreni yo fırset ki bidona benzini ey dest ra bıgerê. Verê mıxtari dı hına yo qelabalığ diyabı ari tı herr bıeştên nıkotên war. Orhan, bınêk benzin kerd xu ra u va:

  • Gelê insani, şıma zani, welatê ma dı yo adır finayo ta. Ino adır, adırê azadi yo u adırê mıcadeleyê ma yo. Adır, pê koliyan kıl geno. Şıma çendêk koliyan berzi adır, kılê adıri endêk bena berz. Ma zi, qey şarê xu, azadiya xuya kuyan, dewan u şaristanan dı yo adır tanayo. Gerek ama ıno adır dı xu bıveş ki wa kılê adırê ma hona nişiyo u wa berz bo.

Miyanê qelabalığ dı tıkên vaten ‘raşta vano, helal bo cı!’ Tıkên vatên ‘Wax wax, ıno xort eka xu veşneno, heyfa cı.’ Tıkên vatên ‘Ehmeqi meker, çı azadi ya, çı mıcadele yo. Ina hemı yo xap a. Xu meerz adır.’ Raşta welatê ma dı yo adır taniyabı. Labelê ıno adır, qey xeyr nitaniyabı, adır kotbı her ca u insanê biela bıguna tede veşayeynê u amen veşnayiş. Dewlet, yo adırê militi u Tırkti tanabı u milet tede veşnên u orgut zi nameyê inkari u materyalizmi ya adır tanabı u şar tede veşnên. Jın, jiyan, azadi, zıwan qey meqsedo esıl yo maske bı. Zey Orhan zi nino hesab insani ya xap ra, ya baweriya bın ra, ya mecburiyet ra, ya ters ra u ya zi zulmê dewlet u polosan ra kotbi miyanê ına orgut u adırê ay dı bıbi wel.

Orhan, rına oniya doruverê xu. İnsani bı çımanê belokan oniyaynê ey ra. Çımi Orhan’i gınayi Baweri. Orhan, tersa. Zeku çımanê Bawer’i dı yo şetan runıştıb u pê ey mexsari kerdên. Orhan, rına tesel da xu u va ‘Nê ne, ıni endêk bivicdan niyi. Mıheqeq aw bıkeri mı ra u adır honakerê!’ Nışka ra dı polosi ey heta ameyi. Orhan, lezabez va:

  • Şiyerên!

U gışta xu na adırgı sera. Kıl, her ca ra Orhan guret. Tıkên qeri kerd va, ‘Adır na xuwa, guna ko eka veşeno beno wel!’ Tıkên va, ‘Şıma nezani, ıno adırê azadi yo u ey qey adırê azadi xu veşnayo u feda kerdo. Orhan, di ki ho raşta veyşeno u adır kot cılanê ey qeri u nali kerd va:

  • Qey Homayi, bıresên mı honakerê. Ez ha veşêno. Bawer, hevali şıma ça mendiii?

Çı Bawer u çı heval i? Senig Orhan adır naxuwa Bawer u hevali piya meydan terıkna şiyi. Çunki yın wezifeyê xu ardıbı ca. Qey adırê yın o Marksist yo Orhan veşayo sebiyo?? Xora yın xura vatên ‘Qıci adıri’.

Ê merdumê ki dezayê Orhan’i Sadıqi ey temi kerdıbi ey pa sıtılanê aw heta resayi Orhan’i kıl her cayê ey guretıbi. O sıbayer, tıkê rocnameyan dı hına yo sermanşet nusiya bı:

“Adırê ma nişiyo hona u nişıno hona. Vızer Amed dı, yo xortê ma qey tafinayişê  adırê ma xu veşna. Ma qıci adır i u wa herkes bızano adırê ma çırrê hona nişıno.”   

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *