NALÎ Û HELBESTEKA WÎ

Article

Ey sakîn[1]î riyaz[2]î medîney munewwer e

Lutfê bike, bifermû[3]: medîney minew, were

 

'Erşî berîn ke dayire ye, rewze merkez e

Ferşî zemîn be 'erseyî[4] teybe mucewher[5] e

 

Teybe[6] ke ye'nî 'eksî beqî'î hemû 'ebîr  

Teybe ke ye'nî mayeyî[7] ew mîşkî ezfer [8]e

 

Teybe ke ye'nî roj û şewî Tîb[9]î 'alem e

Rojî ke wişke, şew terr e, kafûr[10] û 'enber e

 

Lêwm, le rojî roşinî kafûrî wişkî, wişk

Çawim[11], le şebnimî şewî wek 'enberî terr e

 

Teybe ke ye'nî Teyîb û Tahîr[12] be rewḧ[13]î roḧ[14]

Ferqî ellên: gill[15]î le gull, awî le kewser[16] e

 

Ye'nî gullawî quds e gillawî ref' eka

Ew xak e çake pak e û ew Aw e mether e

 

Nalî kewa seg[17]î segî ew merz û bûm[18]eye

Emma segî mu'ellem[19]î bê deng û bê werr e

 

Ferşî pellas e, doşekî xak e, serînî berd

Bê tûk [20]û, rût û qût û, feqîr û qelender e

 

Bê tûkî cîfexwarî[21] û gurgîn û bê wicûd

Lem aw û xake zahîr û batîn mükedder[22] e

 

Gerden keçî qelade[23]yî rist[24]î wefat e, dê

Bo rawî bênî ew der û deşt e mu'etter[25] e

 

Da kûçe kûçe[26] xollî beserda bika be çing

Lew xake efxer[27] e ke hemû tac û efser e

 

Kehfulenam[28]î hîcretî esḧabî bê ruqûd[29]!

Bîke be xakî xadîmî Qîtmîr[30]î ew der e

 

Belkû le ferrî Teybe ke Tîbî Peyember[31] e

Sakin bibê gerrollî ew kelb e bê ferr e

 

Peyẍamber û ḧebîbî xuda, xatemulrusul[32]

Rewzey le erz û saye[33] le ser çerxî exzer [34]e

 

Qet sêberî debê le ser em Erze fanî ye

Ew taqe nexl[35]î 'erşe ke tûba[36]yî sêber e?!

 

Ew sêber e ke qubbeyî fîrdews[37]î baqî ye

Ew sêber e ke xêwetî seḧrayî meḧşer e

 

Ew sêbere ke 'alemî 'ulwîy[38]i le nûrîye

Şems û nucûm[39] û herçî lewanda muqerrer e

 

Ew sêbere ke mezherî ḧubbî xudayî ye

Kenzî mutelsemî nezerî ḧeyî Ekber[40]e

 

Cê bazî meqdem[41]î şewî Qedr û me'arîcî

Serbanî 'erş û kursî û Cubrîlî şehper e

 

Dinyay çilon dewê ke be qed hîmmetî nekird

Em xel'et[42]e ke Etlles[43]î no çerx[44]î ester e

 

Teşbîhî ḧusnî fayqî, axir, be çî bikem!

Nûrî sunûḧî tel'et[45]î sed lewḧî enwer[46] e

 

Me'lûm e çunkî cem'î rusul muqtebîs lewin

Yûsif yekê lewane ke serlewḧî defter e

 

Guftarî noşî şahîdî sed şehd[47]î fayqe

Ruxsarî xoşî ezher û mîn şemsî enwer e

 

Ew şahî mah[48]î mîsre, ehalî le rêy sucûd[49]

Quran dellê ke bende emew bende perwer e

 

Ew dê deba be keşmekeş, em dê deba be lutif

Ew şahî dilber e, ne şehenşahî dilder e

 

Efradî murselîn hemû yek raz[50]e, am kelam

Lem cêgeda bizane muqeddem muexxer e

 

Şubhey nîye ke Şems û Qemer sêberî ewin

Nîsbet be herdû wechî wekû nûr û sêber e

 

Burhan[51] e sûretî beşerî çunke nûre, nûr

Bê zîll[52] e, masîway be dû nîsbet mu'ebiber e

 

Waqîf[53] be herçî ketm[54]î xebaya[55]yî mazîye

'alîm be herçî dêt û debêt û muqedider e

 

Ew ruwî le ke'be, ke'be be ruwî ew muşerref e

Ye'nî cebînî qîble û mîḧrab û minber e

 

Ba bêyne ser wecahetî qedrî lekin xuda

Bo 'asiyan[56] le meẍfîret û serfî meẍfîr e

 

Reḧmet be ḧusnî sûret[57]î însan zuhûrî kird

Xeyrulbeşer [58]leqeb be Şefa'et mubeşşer e

 

Mujde le 'asiyan ke ew îqbalî reḧmet e

Îsmî Reḧîm û ẍews[59] û Şefî' û Muxeyyer e

 

Ey şemsî maye perwer û îksîrî qelb[60]î xak!

Binwarre ḧallî halîkî em xake eḧqer[61] e

 

ḧîfzit şeban û, ême reme û, ew le'îne gurg

Em nefse gurge mêşe legel ew bed exter [62]e

 

Dayim le cenb û xwar û kemînda be roj û şew

Bo firsete le rêgeyî îmanî em merr e

 

Ême beqî'î ẍîretî toman ḧezîreye

Em nefs e Gurge mêş [63]e şeyatînî 'esker e

 

Xoy kirduwe be gewre û qerralî mulkî ten

Pişt û wezîrî ew sege Deccalî e'wer e

 

Qurban! dexîlî ḧelqeyî şubbak[64]î rewzetim

Sê îltîca[65]m heye, ke legel ew duwem şerr e

 

Ewwel le îltîcam ewete ey ẍeyûr[66]î dîn

ḧazir bibî le keşmekeş û şorî ẍerẍere[67]

 

Goçanî ẍîretit le milmda mu'ewze bê

Ta mujde dê ke nûrî yeqîn[68]im muzeffer[69] e

 

fayiz[70] debê be nûrî necatî ḧebîbî ḧeq

Lew cêge da be kwêrî ew xesm[71]e ebter e

 

Rû zerd û wişk û xayib[72] û xasîr bibê 'edû

Wasîl bibm be reḧmetî baranî, meqber e

 

Dûmîne[73] îltîcam emete ew demey debê

Elwaḧî elḧedim be zenabîlî me'ter[74] e,

 

Tenge ewa debê ke le ew cêge tengeda

Sayil Nekîr[75] û 'arîf û me'rûf û Munker[76] e,

 

Îmdadî fetḧî babî zuban[77]im be fezlî to

Zû bê, ke ewwelîn guzerî pird û me'ber[78] e

 

Sêmîne îltîcam dellêm[79] ey ẍewsî 'asiyan

Hawarî bigre berdeyî aşûbî meḧşer e

 

Ew rojî axîre[80]y ke çi rojî le dû niye

Rû tirş û qemterîr[81] û 'ebûs û ẍezenfer[82] e

 

Em ferşe xakîye detekênin le toz û gerd

Em 'erşe no seḧîfe ye deyken be yek perr e

 

Dengî fuẍan û coş û xuroşî cemî'î xeliq

Gwê lêre deybiyê[83], ke lewê gwê hemû kerr e

 

Rojî qiyametî feyza hum qiyam [84]û, şexis

Qayim çeqîwe, kêle, leser xakî meḧfer[85] e

 

Aya qed û qiyafeyî xoy bû be kêlî xoy,

Ya saqî 'ebher[86] e ke dû çawî leser ser e!

 

Dinya buwe be tawe û, seḧra be jîlemo

Dinya dellên ke agire, narî semender[87] e

 

Dîwanî germî barî xuda ye, be paye 'am

îsẍayî xelq e, sa'etêkî 'erzî meḧzer[88] e

 

Layek «zebaniye[89]» le serukar[90]î nare, nar

Hel mîn mezîd [91]zubaniye wek marî ejdere

 

Layêkî keş le ceninet û rîzwan[92] tedarek[93]e

Ḧorî ewa be muntezîrî dêne menzere

 

Eşxasî xasse[94] teşxes û ebsaruhum[95]  hemû

Wa nefsî yane her yeke bo xoy muḧeyyer[96] e

 

Zêr[97] û zeber[98] debin be dû fîrqe, le fîrqeteyin

Waweyl û îmtiyaz[99]e ke kê bêne kê bere

 

Ekser kesîne, tabî'î berd û ḧeraret[100] e

Ye'nî weqûdî nar[101] e, buxarî museyiyer e

 

Baqî ke ruwî le keffeyî mîzane, yekser e

Herçend sere mutabî'î mî'yarî dû sere

 

Lew kêşe kêşeda ye kewa reş sipî debê

Lew kêşe kêşedaye kewa Eḧmer[102] Esfer[103]e

 

E'malman legell  hemû ewza'î ḧalliman

Meẍşûş[104] û cem'î, ḧazire, ger xeyr, eger şerre

 

Mexzûnî ruq'e[105], ḧebibe be ḧebibe, le keffe da

Xalîs diyare, mis ke mise, 'eyinî zerr zerre

 

Zerrêk le çawî boteyî serrafî keffeda

Mexfî niye, diyare, wekû rojî nîmerre[106]

 

Giryan hemû reşaw[107]e leber ahî dûd[108] reng

Mujgan buwe be xame û, dîde be meḧber[109]e

 

Mîzimar[110]î şehsewarî toye ke sef sef e

Kogayî ḧasîlatte beyda[111]yî beyder e

 

Rojî ceza rica bike bo Nalîyi derbeder

Çun lem cîhan gunahî gelê zor û ekser e

 

Hêmin OMAR

 



[1] Sakîn: Akincî

[2] Riyaz: Pirjimara baxçan

[3] Bifermû: Kerem ke

[4] 'Erse: Parçek Erd

[5] Mucewher: Bi Gewhar hatiye ciwan kirin

[6] Teybe: Bajêrê Medîne

[7] Maye: Madde

[8] Mîşkî Ezfer: Mîsk a bên xwaş

[9] Tîb: Bên xwaş

[10] Kâfur: Dermaneka bên xwaş û reng sipîye

[11] Çawim: Çavê min

[12] Teyîb û Tahîr: Paqij

[13] Rewḧ: Nefes

[14] Roḧ: Rohulemîn, ango Cubrayil.

[15] Gill: Ax

[16] Kewser: Hewzekî Avêye li Cennetê

[17] Seg: kûçik

[18] Merz Û Bûm: Welat

[19] Mu'ellem: Hîn Kiray

[20] Bê tûk: Kînaye ye ji Feqîriyê

[21] Cîfexwarî: Ew kasê ku goştê miry bixwe

[22] Mükedder: Aciz û xembar

[23] Qelade: Gerdin bend

[24] Rist: gurûs û petkî gerden bend

[25] Mu'etter: Bêhnxweş

[26] Kûçe: Kolan, Tax

[27] Efxer: Tijî ji şanazî û Fexir

[28] Kehfulenam: Şikeftê xelkî

[29] Ruqûd: Xev, Razan, xwedirêj kirin

[30] Qîtmîr: Navê segê Eshabulkehf

[31] Peyamber: Pêxember

[32] Xatemulrusul: Pexemberê Dawî

[33] Saye: Sîber, sî

[34] Çerxî Exzer: Asmana Kesik

[35] Nexl: Darê Xurma

[36] Tûba: Navê Darekîye ji Beheştê

[37] Fîrdews: Cennet, Behişt

[38] 'Alemî 'Ulwîy: Meh û Roj û Stêr

[39] Nucûm: Pirjimara Stêran

[40] Ḧeyî Ekber: Mebest Xûda ye

[41] Meqdem: Hatin

[42] Xel'et: Xelat

[43] Etlles: Coreyekê Qumaşê ye

[44] No Çerx: Neh Çerx, Heft Asman û meh û roj

[45] Tel'et: Rû

[46] Enwer: Zede Ronak

[47] Şehd: Hunguvîn

[48] Mah: Bajêr, Şar

[49] Sucûd: Ew kesên secde dikin

[50] Raz: Qise, axaftin

[51] Burhan: Delîl, belge

[52] Zîll: Sî, sêber

[53] Waqîf: Agehdar

[54] Ketm: Veşartin

[55] Xebaya: Hatye veşartin

[56] 'Asiyan: Gunehbaran

[57] Ḧusnî suret: Xoşikiya şiklê

[58] Xeyrulbeşer: Pêxember

[59] Ẍews: Firyadres

[60] Qelb: Guherîn

[61] Eḧqer: Gelek sivk û bê mifa

[62] Bed exter: Bexit nebaş

[63] Gurge mêş: Ev Segê ku digel Gurgê dizî ji şivanê bike

[64] Şubbak: Paj, Pencere

[65] Îltîca: Hawar, Rica, Tika

[66] Ẍeyûr: Cesûr

[67] Ẍerẍere: Wexta Ruhkişandinê

[68] Yeqîn: Bawerî, îman

[69] Muzeffer: Serkeftî

[70] Fayiz: Xewdan feyz û bereket

[71] Xesm: Duşmin

[72] Xayib: Bê Hêvî

[73] Dûmîne: Duwemîn

[74] Me'ter: Dukanê etirfiroş

[75] Nekîr: Ew melayiketê ku ji kesê mirî ra piris dika

[76] Munker: Hevalê Melayiketê Nekîrî

[77] Babî zuban: Deriyê ziman

[78] Me'ber: Cihê derbasbûnê

[79] Dellêm: Dibêjim

[80] Axîre: Roja qiyametê

[81] Qemterîr: Dijwar û teng

[82] Ẍezenfer: Weke şêrê bi heybet

[83] Deybiyê: Dibihîze

[84] Hum qiyam: Ewan li ser lingan diwestin, ayeteke Quranê ye

[85] Meḧfer: Çal, goristan

[86] 'Ebher: Zilamekî dirêj, nêrgis

[87] Semender: Heywaneke efsaneyî

[88] Meḧzer: Xizmet, huzur

[89] Zebaniye: Ew melayiketên berpirsiarê agirê cehennemê ne

[90] Serukar: Serperişt

[91] Hel mîn mezîd: Gelo yê zêdetir hene?, ayateke quranê ye

[92] Rîzwan: Dergevanê cennetê

[93] Tedarek: Hazir, amade

[94] Eşxasî xasse: Kesên taybet

[95] Teşxes û ebsaruhum: Çavê wan noq u dibe

[96] Muḧeyyer: Eceb mayîn

[97] Zêr: Jêr

[98] Zeber: Ser

[99] Îmtiyaz: Cudayî

[100] Ḧeraret: Germayî

[101] Nar: Agir

[102] Eḧmer: Sor

[103] Esfer: Zer

[104] Meẍşûş: Tevlî heviya tiştên baş û xirap

[105] Ruq'e: Kaxed

[106] Nîmerre: Nîvro

[107] Reşaw: Ava reş

[108] Dûd: Dûman

[109] Meḧber: Şuşeya murekebê

[110] Mîzimar: Meydana rimb hawêjî

[111] Beyda: Deşt

Di debarê nivîskar de

Têhev

10

Gotar

Ê Berê
Ê Li Pey SALİM Û 3 HELBESTÊN WÎ

Şîroveyên ku tên nivîsandin ne nerîn û fikrên me ne û bi tu awayî me temsîl nakin. Berpirsiyarê şîroveyan kesên ku şîroveyê dike ye.