ڕافزيێ هەرتشتي هەنە ئێ حوڕيەتێ ژي كۆلێ نەفسێنە

Article

هەڤپەيڤينا جڤاكا كوردان بسەيدايێ بَدِيعُ الزَّماَنْڕَه: ڕەچەتا كوردان -۱٩

بسم الله الرحمن الرحيم

﴿بەلێ، پێكنەئانين نە بمەعنا ئينكاركرنێيە﴾ كەسێ مسلمان بكرنا گونەهان كافر نابە ﴿هەم بقاسي پازدە قاتێ مسلمانێ ناڤ دەولەتا عوثماني دبن سياسەتا ئەجنەبياندە موسلمان هنە، ئو تو زرار نايێ دينێ وان، ئيژا ئەمێ دڤێ دەولەتا عوثمانيدە وێ چاوا زرار وەرە دينێ مە﴾ دينو باوەريا ئينسانا نە قائمێ بدەولەتێيە ﴿ئو دەولەتا مە ئيسلام، دڤێ دەولەتێدە دينێ حاكم ئيسلامە، ئەساسێ سياسەتا وێ ژي ئەڤ ماددەيە: "دينێ ڤێ دەولەتێ ئيسلامە، موحافەزەكرنا ڤي ئەساسي وەظيفا مەيە، چمكي دينێ ئيسلامێ هاڤێنێ حەياتا مللەتێ مەيە"﴾ دەولەتەكە كو د قانونا وێيا ئەساسيدە ئەڤ ماددە هەبە زرارێ نادە دينێ وە.

ددەولەتا عوثمانيدە ئەڤ ماددە هەبو، دەما دەولەتا جمهوريەتا تركيێ ددەوسا وێدە ئاڤابو وێ دەمێ دقانونا وێيا ئەساسيدە ژي ئەڤ ماددە هەبو، پشتڕە ڕەژما جمهوريەتێ دژمنانتيا خوەيا لهەمبەر مسلمانا ئەشكەرەكر، ناڤێ شەريعەتێ كرن ئيرتيجا ئو بهەمي موئەسسەسەئێن خوە ئێريشي سەر  ئيسلامێ كر

س: - ﴿دێمەك حكومەت ژنها پێڤە ژي وێ خزمەتا دين و ئيسلامێ بكە﴾

ج:- ﴿هاي هاي وێ بكە، ژ ئيدارەڤانان هنك بێعاقلێ بێدين موستەسنا هەدەف و مەقسەدا حكومەتێ (حكومەتا عثماني يا سالا 1910) ئەوە كو بسڕڕێ ئايەتا (إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ) -يانى ئانجاخ موئمن برانە- ياني بسڕڕێ براتيا ئيمانيێ سێصەد ميليۆن كەسان (وێ دەمێ هەژمارا موسلمانا هەوقاسبو، نها ژي زێدەي مليار و نيڤێيە) بكە يەك وجود. هەدەفا حكومەتێ ڤشاري ئو دوربە ژي دخوازە سلسلا ئيسلاميەتا نوراني تەقويە بكە ئو موحافەزە بكە﴾ وێ سلسلا نوراني ژپێغەمبەر صلى الله عليه وسلم دەست پێ كريە، وێ حەتا قيامەتێ دەوام بكە، حكومەتا موسلمانا گەرەك دناڤبێنا موسلماناندە يەكيتي ئو براتيێ چێكە، هەدەفا دور ئەوە كو هەمي موسلمانێ دنيايێ بكە يەك وجود

﴿چمكي تشتێ كو حكومەت پشتا خوە بديێ ئو وێ لپيا بدە سەكناندن ئەڤ سلسلا يەكيتيا موسلمانا يە. هەروەكي دلۆپێ بارانێ دەما ژهەڤ بەلاوەلا دمينن زو زوادبن، طيرژێن رۆنايێ دەما دوري هەڤبن زو دطەفن﴾ ژهەڤكەتن و دوركەتن زرارێ ددە هەر موسلماني

﴿ژبۆ كو ئەم نە طەفن ئو مەحو نەبن جەنابێ فەييازێ موطلەق ژهێلا ئەزەلڤە گازي مە دكە ژمەڕە دبێژە: (لاَ تَفَرَّقُوا) ياني ژهەڤ بەلا نەبن، (لاَ تَقْنَطُوا) ياني بێهێڤي نەبن، ژ شەش ئاليان ڤە دەنگێ (لا تَقْنَطُوا) بجۆش و خروشێ تێ گوهێ مە﴾ وان شەش ئاليان ئەڤن:

﴿1- ضەرورەت﴾: ئاليێ ئيحتياجا پڕ بشددەت ﴿2- ئينجيزاب﴾: ئاليێ مەجبوريەتا نێزبون و بهەڤزەلقاندنێ ﴿3- تەمايول﴾: ئاليێ مەيلا ببال يەكبونێڤە ﴿4- تەجاروب﴾: ئاليێ ستەندنا ئاليكاريێ ژ وان تەجروبەيێن كو دسەرێ مەڕە دەرباسبونە ﴿5- تەجاووب﴾: ئاليێ چونا ببال هەڤڤە ژبۆ ئاليكاريێ ﴿6- تەواتور﴾: ژبۆ پاشەڕرۆژەكە بڕومەت د هەر دەوريدە ڤان ريا هاتنە نەقلكرن.

﴿دەما ڤان هەر شەش ئاليان بگهيژن هەڤ وان دلۆپێن ژهەڤ دور، وان تيرژێن ژهەڤ بەلاوەلا وێ دەست بدن هەڤ. وێ مەسافا درێژي دناڤ واندە وێ ڕابە، وێ حاووزكي ژ ئاڤا حەياتێ چێببە، وێ ئەلەكتريكەك كو دنيايێ تەڤي ڕۆنيكە چێببە. چمكي خوەشكايا كەماليەتێ ئو ڕۆنايا دلشاديێ ئو پڕبونا خوەشكايێ ئو سەلامەتيا دلو ئوژدان هەر دينە﴾ دل تەنگاسي ئو بێڕومەتي ئو بێڕەحمي ئو بێئوژداني ئو هێسيرتيو بەلەنگازي ژدوركەتنا دينە ئو ژتەركاندنا براتيا موسلمانايە، ژ نەژادبەرەستي ئو تەعصصوبا قەوميە، ژهەڤالتيا غيري موسلمانايە

س: - ﴿ئەمێ نها پرسێ ژحوڕيتێ بكن، حوڕيەت چيە كو هەوقاس خەبەردانێ هەڤدو ناگرن دحەقێ وێدە تێن گۆتن؟ هەركێ تشكي دبێژە ئو هەركێ ژبۆ وێ خيالەكي چێدكە﴾

ج: - ﴿كەسەكي كو ئەڤ سەرێ بيست سالايە مەسەلا حوڕيەتێ دشۆپينە، حەتا دخەونێ خوەدە ژي وێ دشۆپينە ئو بڤێ حەسرەتێ تەركا هەر تشتي كريە كارە جەوابەكە خوەشك بدە وە﴾ كەسێ كو وێ ناس نەكە ئو د حەقە وێدە خەبەر بدە عالمبە ژي وێ غەلەط بێژە

س: - ﴿ژمەڕە حوڕيەتێ پر خەراب دانە ناسكرن، وەك هاوێ كو د حوڕيەتێدە كي چ ڕەزالەت و سەفاهەتێ بكە ژي كەس ژوانڕە تشكي نابێژە، هەما زرارێ نەدن كەسي بەسە. گەلۆ وەڕێيە، ڤانا ڕاستن؟﴾

ج: - ﴿ئەوانيێ وەڕێ﴾ ئێ كو ظەن دكن حوڕيەت بمەعنى سەربەستيا ڕەزالەتێيە ﴿نە كو حوڕيەتێ دخوازن، سەفاهەت و ڕەزالەتا خوە ئيعلان دكن، وەك زاڕۆكا لمەعنيا دگڕن و تەوشيا دكن. چمكي حوڕيەتا كو شەريعەت تەعريف دكە بئادابێ شەريعەتێ هاتيە ئەدەبكرن و خەملاندن. يان نا، سەربەستيا د سەفاهەتو ڕەزالەتێدە نە حوڕيەتە، بڕاستي وێا حەيوانتيە ئو زۆرداريا شەيطانە بندەستيا ژ نەفسا ئەممارە ڕەيە﴾ كەسێ كو بئا خوەدا نەكە بئا نەفسێ بكە ئەو نابە حوڕ دبە هێسيرێ نەفسا خوە. كەسێ كو دفكر و ئەدەب و عەمەلدە نەبە عەبدێ خوەدا  ئو بگۆتنا هنك ئينسانا بكە ئەو دبە كۆلێ وان ئينسانا. ڤي حالێ كو تام زددێ حوڕيەتێ يە مخابن ژێڕە تێ گۆتن حوڕيەت

﴿حوڕيەتا عمومي؛ يەك بيەك حوڕيەتا هەر فەرديە. دحوڕيەتێدە گەرەك زرارا ئينسان نە لشەخصێ وي ببە نە ژي لغەرێ وي ببە﴾

س: - ﴿هنك ئينسان حوڕيەتێ وەك تە مەعنە ناكن، ئو هنك ژۆنتورك هەنە دەرحەقێ كرنو تەورێ واندە تشتێ نە خوەش تێن گۆتن، چمكي هنك ژوان ڕۆژيا مەها ڕەمەزانێ دخون، ئاراقێ ڤەدخون، لمێژێ تەرك دكن. كەسێ كو خايينتيێ بئەمرێ خوداڕە بكە وێ بمللەتڕە چەوا صادقبە؟﴾

ج: - ﴿بلێ، حەقێ وە هەيە. فەقەط حەميەت ياني غيرەتا دين جودايە كار ژي جودايە. ئەو قەلبو ئوژدانێ كو بفەزائيلێ ئيسلاميە نە هاتبە خەملاندن ژوي حەميەت و عەدالەت و صەداقەتا حەقيقي نايێ هێڤيكرن. بەس كار و صنعەت بسەبەب كو جودانە زلامكي فاسق ژي كارە شفانتيكي خوەشك بكە، زلامكي عەياشێ كو پڕ ئاراقێ ڤەدخوە دەما كو نە سەرخوەشبە كارە قەنج سعەتا چێكە. ئيژا ئانها كەسێ هەم ديندار هەم ژي ئەهلێ كارن، ياني فەزيلەت و حەميەتێ ئو نورا قەلب و نورا فكري دخوەدە جەمعكرنە هندكن، تێرناكن. مادەم وەڕێيە ئەمێ نە دينداربەژي يان ئێ ئەهل تەرجيح بكن يان ژي ئێ نەئەهلێ ديندار تەرجيح بكن. بەس د صنعەتدە مەهارەت ياني كەسێن ئەهل تێن تەرجيحكرن. هەم ئەڤژي هەيە، وان كەسێ بێلمێژ و سەرخوەش نە ژۆنتركن بەلكي ئەوانا شۆنتركن (ياني تركێ پيسێ خەرابن) ڕافزيێ خۆرتێ تركانە، ڕافزيێ هەرتشتي هەنە ئێ حوڕيەتێ ژي كۆلێ نەفسێنە﴾

 

 

 

 

Di debarê nivîskar de

Têhev

27

Gotar

M. ‘Ebdussamed ‘Hilmî

  • سەرێ خوە ڕاكن بێژن تو ڕاست دبێژي ئو هون ژ گۆتنا ڤێ گۆتنێڕە دەيندارن سەرێ خوە ڕاكن بێژن تو ڕاست دبێژي ئو هون ژ گۆتنا ڤێ گۆتنێڕە دەيندارن
  • HEVPEYVÎNA CIVAKA KURDAN BI SEYDAYÊ BEDÎUZZEMAN RE
  • بهەركەسيڕە مەيلا دينێ ئيسلامێ پەيدا بويە
  • NÛRA DILAN JÎ NERMÎYÛ MERHEMET E
  • هەڤپەيڤينا جڤاكا كوردان بسەيدايێ بَدِيعُ الزَّماَنْڕَه
  • Î’layê Kelîmetullah Bi Pêşveçûnê Ve Girêdayı Ye
  • ئيعلايێ كەليمەت الله بپێشڤەچونێڤە گرێداييە
  • ئەم هاي ژخوە نەمان ئو مە ڕيعايەتا تەدبيران نەكر
  • Di Dinya Me Ya Îro De Înqîlabek Dunyewî û ‘Ecêb Heye
  • ددونيا مە يا ئيرۆ دە ئينقيلابەك دونيەوي ئو عەجێب هەيە
  • Wekhevbûnî Ne Di Fedl û Şerefê de...
  • وەكهەڤبوني نە دفەضلو شەرەفێدەيە، دحقوقدەيە
  • Hurriyeta Me Wê Bibe Fecra Sadıq Ji Bo ‘Alema Îslamê
  • حوڕيەتا مە وێ ببە فەجرا صادق ژبۆ عمومێ عالەما ئيسلامێ
  • Hurriyeta Ğeyrîmusliman Şu’bek Ji Hurriyeta Me Ye
  • حوڕيەتا غەيري مسلمان شوعبەك ژ حوڕيەتا مەيە
  • HURRIYET; XUSÛSIYETA ÎMANÊ YE
  • حوڕيەت؛ خصوصيەتا ئيمانێيە
  • Hurriyeta Li Hember Însan...
  • ڕەچەتا كوردان
  • Rafiziyê Huriyetê Kolê Nefsê Ne
  • ڕافزيێ هەرتشتي هەنە ئێ حوڕيەتێ ژي كۆلێ نەفسێنە
  • Yan Xîlafeta Şer’î Yan Jî Îzmîhlala ‘Umûmî
  • يان خيلافەتا شەرعي يان ژي ئيزميحلالا عمومي
  • Em Li Şerî’etê Xwedî Derkevin...
  • ڕەچەتا كوردان
  • Hevpeyvîna civaka Kurda Bi Seydayê Bedî’uzzeman re
  • Ê Berê Yan Xîlafeta Şer’î Yan Jî Îzmîhlala ‘Umûmî
    Ê Li Pey Rafiziyê Huriyetê Kolê Nefsê Ne

    Şîroveyên ku tên nivîsandin ne nerîn û fikrên me ne û bi tu awayî me temsîl nakin. Berpirsiyarê şîroveyan kesên ku şîroveyê dike ye.